Zgodnie z obowiązującymi przepisami, definicja mobbingu nie zawiera adnotacji, która wskazywałaby, że prześladowanie kwalifikujące się do tego czynu zabronionego ma mieć charakter rzeczywistego i bezpośredniego kontaktu. Inaczej rzecz ujmując – wcale nie trzeba fizycznie przebywać w tym samym miejscu, by paść ofiarą dyskryminujących i dyskredytujących zachowań szefa lub kolegi z pracy.
Czym jest mobbing według prawa?
W Polsce pojęcie mobbingu określa art. 94 § 2. Kodeksu pracy. Według jego zapisów kwalifikuje się działania lub zachowania skierowane przeciw pracownikowi lub dotyczące go, które polegają na długotrwałym nękaniu, zastraszaniu itd. Te czyny mają na celu zaniżyć samoocenę pracownika, jego przydatność zawodową, poniżyć go, odizolować lub wyeliminować go z zespołu osób zatrudnionych.
Aby dane działania mogły zostać uznane za mobbing, muszą być spełnione wszystkie prawnie uregulowane przesłanki. Zostały one wymienione w definicji tego czynu, przy czym ważne jest, że do zakwalifikowania go w taki sposób niezbędne jest udowodnienie, że działania przyniosły skutek, tzn. że faktycznie u ofiary wystąpiła zaniżona samoocena przydatności zawodowej, doszło do poniżenia, ośmieszenia, odizolowania lub wyeliminowania pracownika.
Mobbing zdalny – formy
Mobbing zdalny może przybrać różną formę. Ze względu na specyfikę takiej pracy, objawia się on przede wszystkim na używanych komunikatorach internetowych, wiadomościach mailowych itd. Często do gnębienia pracowników wykorzystuje się również telefony. Teoretycznie zwykłe rozmowy mogą mieć znamiona mobbingu, jeśli ich cel oraz charakter wywoła u danej osoby określone powyżej skutki, a samo prześladowanie ma charakter ciągły.
O czym pamiętać?
Przede wszystkim – na początku warto skonsultować swoją sprawę z prawnikiem, który określi, czy działania potencjalnego mobbera mogą być sklasyfikowane jako mobbing. Najlepiej zgłosić się po pomoc do kogoś, kto ma doświadczenie w prowadzeniu podobnych spraw.
Ponadto, niezbędne jest zgromadzenie dowodów. Bez nich nie ma większych szans, by osoba dopuszczająca się tego rodzaju czynów odpowiedziała za nie karnie. W przypadku mobbingu zdalnego na pewno przydadzą się zrzuty ekranu zawierające konwersacje z prześladowcą. Oprócz tego, warto posiadać dokumentację medyczną, która potwierdzi, że pewne działania oprawcy były długotrwałe i odcisnęły piętno na zdrowiu psychicznym.
Jakie są obowiązki pracodawcy?
Dokładnie takie same, jak w przypadku „klasycznego” mobbingu, który ma miejsce w siedzibie firmy. Jeśli zgłoszone zostają nadużycia o takim charakterze, powinny zostać zachowane wszystkie procedury działania, jakie obowiązują, gdy do podobnej sprawy dochodzi w standardowych warunkach. Oznacza to, że sytuacja powinna zostać możliwie najdokładniej i najrzetelniej oceniona wewnętrznie. Sam proces zgłaszania mobbingu zdalnego nie może różnić się od prześladowania „stacjonarnego”, tzn. jeśli w firmie funkcjonuje np. telefon zaufania, to powinien on działać bez względu na to, w jakim trybie działa dane przedsiębiorstwo. Co więcej – w przypadku wykrycia mobbingu, reszta osób zatrudnionych powinna zostać objęta programem szkoleniowym, który edukowałby o zagrożeniach wynikających z tego rodzaju zachowań i ich konsekwencjach. Pracodawca ma obowiązek podjąć wszelkie kroki przeciwdziałające mobbingowi w miejscu zatrudnienia.
Co grozi za mobbing zdalny?
Mobbing w trybie zdalnym jest tak samo karalny jak prześladowanie tego rodzaju występujące w miejscu pracy. Osoba dopuszczająca się takich czynów musi liczyć się z faktem, że może ponieść konsekwencje w postaci degradacji lub zwolnienia. Co więcej – ofiara ma prawo ubiegać się o odszkodowanie, jeśli doznała wyraźnego uszczerbku na zdrowiu. Mobbing przybiera różną formę. Jeśli np. polegał na molestowaniu seksualnym, to prześladowcy grozi nawet kara pozbawienia wolności.
Co powinna zrobić ofiara mobbingu zdalnego?
Przede wszystkim kompletować dowody działań prześladowcy. Jeśli do mobbingu dochodzi na forum publicznym (np. podczas wspólnych konwersacji grupowych na komunikatorze internetowym), warto od razu otwarcie mówić o tym, jakie skutki wywołało dane zachowanie. Inne osoby zatrudnione w danej firmie powinny wiedzieć, że dochodzi wewnątrz jej struktur do tego rodzaju zjawisk. Głośne mówienie o mobbingu pozwala w razie rozprawy zyskać świadków, którzy potwierdzą wersję wydarzeń ofiary.
Wszelkie wątpliwości prawne związane z mobbingiem warto skonsultować z prawnikiem. Trzeba mieć świadomość, że sprawy dotyczące prześladować w miejscu pracy są trudne. Choć sądy w Polsce zajmują się nimi od lat, to sam charakter tego zjawiska sprawia, że o ewentualnej winie mogą decydować różne niuanse.
Wsparcie merytoryczne: Radca prawny Wałbrzych