Objawia się chrześcijaństwo – próba ubrania doktryny religijnej w filozofię. Pytanie o relacje pomiędzy tradycją rozumową, grecko-rzymską, a tym co nowe – objawieniem chrześcijańskim. Monoteistyczny charakter religii – Bóg jest osobą – twórcą świata, jest początkiem i końcem; alfą i omegą. Modlitwa – rozmowa z Bogiem.
Podstawowa idea chrześcijańska: idea sprawiedliwości.
Stary Testament: Bóg jest surowym, ale sprawiedliwym ojcem
Nowy Testament: Bóg jest miłością.
„Na początku było słowo” – Bóg jest stworzycielem świata wypowiadając go.
Logos – porządek, rozum
Bóg jest słowem i logosem; uporządkował rzeczywistość.
Pojawiła się nowa idea, którą filozofowie próbują wytłumaczyć za pomocą filozofii grecko-rzymskiej lub za pomocą nowej filozofii.
2 skrajne poglądy dotyczące konfliktu filozofii starożytnej z chrześcijaństwem:
- Skoro Chrystus jest objawieniem, prawdą i życiem, to nie ma sensu czytać niczego wcześniejszego, niezwiązanego z Bogiem (filozofii greckiej, rzymskiej itd.)
„Wierzę bo to jest niedorzeczne” – dla filozofa myślącego tylko rozumem jest to sprzeczne, nie uda mu się wytłumaczyć pewnych rzeczy, a przyjęcie ich na wiarę pozwala pogodzić sprzeczności. To co dla rozumu jest sprzecznością, dla wiary jest normalne. - W filozofii greckiej i rzymskiej pojawiały się ważne wątki i przygotowanie do tego, co stało się z Chrystusem – nie należy odrzucać filozofii starożytnej, tylko poznawać i rozumieć.
Na szczęście podejście nr 1. nie zwyciężyło (a bliskie jest islamowi (KORAAAAAAAAAN!))
Sprzeczność jest zła i lepiej poszukać czegoś spójnego -> nauka chrześcijańska jest spójna.
Mądrość polega na tym, żeby poznać rzeczy, które są nieśmiertelne, boskie jak i śmiertelne, ludzkie, miłość.
Droga prawdy – rzeczy boskie. Droga mniemań – rzeczy ludzkie.
Pierwszym ojcem Kościoła i myślicielem, który próbował całościowo wyjaśnić objawienie chrześcijańskie był Aureliusz Augustyn.
IV/V w., ur. w Tagaście (Afryka Pn.), matka chrześcijanka, ojciec poganin, początkowo daleko mu do chrześcijaństwa, zajmuje się retoryką i filozofią; miał kobietę, nieślubne dziecko, taka dzisiejsza norma.
Był wyznawcą takiego nurtu zwanego manicheizm. Była to wschodnia religia popularna w cesarstwie rzymskim, która zakłada istnienie 2 permanentnych sił: dobra i zła, które są równe i nieustannie ze sobą walczą. Pierwiastek duchowy w człowieku – siły dobra; pierwiastek cielesny – siły zła. Jest to fragment szerszej wojny dobra ze złem. Człowiek musi się opowiedzieć, po której ze stron staje. Wymiar moralny – człowiek powinien stanąć po jasnej stronie mocy.
W pracach Aureliusza widać, że czytał Plotyna (niekoniecznie Platona).
Słynne dzieło godne polecenia: Wyznania. Do bólu osobiste dzieło, nie przypomina traktatu filozoficznego. Aureliusz Augustyn pisze tam wprost o swoim życiu, nawet o niechlubnych jego elementach.
W innym dziele pisze, co jest przedmiotem filozofii. Klasycznie – wszystko. Już Sokrates, później sofiści ograniczają zakres przedmiotowy. Augustyn idzie jeszcze dalej.
Augustyn: Soliokwia: tylko rozum jest pewny, niczego innego nie możemy być pewni. Sam fakt myślenia jest niepodważalny. Jeżeli ktoś myśli, to istnieje, żyje, zarówno gdy mówi prawdę, czy się myli.